Ο Μίθρας, ο Ωρος, ο Ηρακλής, ο Μεσσίας...
Tου Παντελη Mπουκαλα
Μια Αρτεμις βρεφοκρατούσα στη Βραυρώνα, μια Παναγιά βρεφοκρατούσα
στις βυζαντινές εικόνες, μια Ισις βρεφοκρατούσα στην Αίγυπτο. Το πρότυπο
κοινό: η ανώνυμη βρεφοκρατούσα μάνα του αναλώσιμου, μαζικού ανθρώπου.
Και η ανάγκη κοινή, από χιλιετία σε χιλιετία: Η ανάγκη να πιστεύεις πως
υπάρχει μια μέριμνα ουράνια για το ανθρώπινο γένος, μια δύναμη που το
κρατάει στην ασφαλή αγκαλιά της και του προσφέρει μαζί με το γάλα κάποια
ελπίδα ότι δεν είναι «μηδέν και τίποτα το γένος των ανθρώπων, όπως
ορίζει ένα απεγνωσμένο αρχαιοελληνικό επιτύμβιο, ότι δεν αληθεύει ο
Εκκλησιαστής με το απελπιστικό «ματαιότης ματαιοτήτων». Κατά τις ανάγκες
τους έπλασαν τις θεότητές τους οι άνθρωποι. Και κατά την εικόνα του
προσώπου τους, όπως το είπε ο Ξενοφάνης τον 6ο αι. π.Χ. Κι αφού τις
πλάσουν, πολεμούν για να επιβάλουν τη μονοκρατορία τους. Αλλά και για να
διατηρήσουν την «αποκλειστικότητα χρήσεως» των θεών τους, που τους
πολιτογραφούν με τη δική τους εθνικότητα. Οι θρησκείες όμως, όσες έχουν
τη δύναμη να γίνουν οικουμενικές, έχουν το γνώρισμα να
αλληλολεηλατούνται, να χτίζεται η καθεμιά πάνω στα ερείπια των
προηγούμενων, αποσπώντας από τη στάχτη τους ό,τι πρόσφορο. Οι ιδέες και
οι εσχατολογικές ουτοπίες οικοδομούνται όπως τα ιδρύματα της λατρείας:
με πρώτη ύλη τα θρύψαλα των προηγούμενων ναών, κίονες, θραύσματα
αγαλμάτων, σακατεμένα ψηφιδωτά...












